Informujemy, że na stronie internetowej stosowane są pliki cookies (tzw. ciasteczka) w celach funkcjonalnych, aby ułatwić użytkownikom korzystanie z witryny oraz w celu tworzenia anonimowych statystyk serwisu. Jeśli nie blokujesz plików cookies, to zgadzasz się na ich używanie oraz zapisanie w pamięci urządzenia.
Ustawieniami plików cookies możesz samodzielnie zarządzać za pomocą ustawień przeglądarki internetowej.

Przejdź do:

Zdrowe odżywianie

Nawyki żywieniowe w Polsce a na świecie

10-02-2012 r.

nawyki żywienioweŻywienie to nie tylko jedzenie, ale przede wszystkim mądre i racjonalne odżywianie się, czyli takie dobieranie i komponowanie posiłków, by dostarczały one organizmowi wszystkich składników pokarmowych uznanych za niezbędne do prawidłowego rozwoju. Jedzenie jest częścią naszego życia, w związku z tym powinno ono dostarczać również przyjemności. Wybór właściwych produktów w naszej codziennej diecie ma ogromne znaczenie dla zapewnienia zdrowia, energii życiowej i dobrego funkcjonowania. Odpowiednie jedzenie pozwala zachować piękne włosy, mocne paznokcie i zgrabne ciało.

Czym są nawyki żywieniowe i jakie są ich konsekwencje?
Nawyki żywieniowe odzwierciedlają nasze przyzwyczajenia i preferencje smakowe związane z jedzeniem. Jest to sprawa indywidualna, związana m.in. z dostępnością danych produktów i upodobaniami wyniesionymi z domu. Szalenie istotne jest zatem wpojenie dzieciom dobrych nawyków żywieniowych, ponieważ kształtują się one w dzieciństwie, a ci, którzy w dzieciństwie jedli dużo owoców i warzyw nie tylko pozostają przy tym zwyczaju, ale przekazują go również swoim potomkom.

Prawidłowe odżywianie jest jednym z czynników warunkujących zdrowie. Zarówno niedobór jak i nadmiar składników odżywczych wpływają na jego stan. Spożywanie nadmiernej ilości pożywienia oraz niewłaściwe jego proporcje np. zbyt małe ilości węglowodanów złożonych takich jak skrobia, a zbyt duże ilości tłuszczów czy niedostateczna zawartość składników regulujących, takich jak mikroelementy i witaminy, są bardzo często przyczyną poważnych problemów zdrowotnych, zwłaszcza w krajach rozwiniętych. To właśnie w tych krajach odnotowuje się najwięcej przypadków chorób przewlekłych, powstające na tle wadliwego żywienia. Choroby te wyszczególniła w 1999 r. grupa ekspertów Światowej Organizacja Zdrowia (WHO):
  • choroby sercowo-naczyniowe (niedokrwienna choroba serca, nadciśnienie tętnicze)
  • otyłość
  • nowotwory
  • cukrzyca insulinoniezależna
  • nienowotworowe choroby jelita grubego
  • kamica żółciowa
  • próchnica zębów
  • osteoporoza.
Nawyki żywieniowe w Polsce
W dobie kariery, a co za tym idzie - braku czasu, Polacy nabierają złych nawyków żywieniowych, choć jednocześnie przemiany społeczno-ekonomiczne, edukacja żywieniowa i idący za nią wzrost świadomości konsumenta przyniosły od początku lat 90. XX w. oczekiwany korzystny efekt w trendach dotyczących spożycia artykułów żywnościowych.

Pozytywne zmiany to m.in. niemal dwukrotnie większe spożycie owoców i ich przetworów. Zjadamy również więcej warzyw. Wykazano ponadto przeciwstawne tendencje w odniesieniu do zawartości tłuszczu pochodzenia zwierzęcego i roślinnego: ilość tego pierwszego podlegała od 1990 r. spadkowi, podczas gdy zawartość tłuszczu roślinnego wykazała szybki wzrost.

Korzystne zmiany zaszły również w konsumpcji mięsa. Spożycie mięsa wieprzowego pozostało mniej więcej na tym samym poziomie, podczas gdy konsumpcja wołowiny zmalała prawie dwukrotnie na korzyść znacznie większego spożycia drobiu. Niestety w niewielkim stopniu wzrosło spożycie ryb.
Równocześnie możemy zaobserwować negatywne zmiany: spożywanie posiłków w pośpiechu, nagminne korzystanie z barów szybkiej obsługi, podjadanie między posiłkami tłustych i słodkich przekąsek, znaczne zwiększenie kaloryczności potraw, spadek spożycia mleka.

Nawyki żywieniowe na świecie
Niestety, fast-foody docierają wszędzie, również do Afryki. Mieszkańcy Republiki Południowej Afryki przejmują od Europejczyków i Amerykanów już nie tylko styl życia, ale i kulinarne upodobania. Ich dieta obfituje w tłuszcz i cukier, coraz więcej osób choruje i ma nadwagę.

17 procent dzieci w RPA w wieku od 1 do 9 lat cierpi z powodu tuszy. W RPA 56 procent kobiet i 29 procent mężczyzn jest otyłych, podczas gdy w innych regionach kontynentu miliony osób cierpią z głodu. Lekarze nawołują mieszkańców RPA, by wrócili do tradycyjnej diety, za przykład podając południowoafrykańskich seniorów, którzy często są zdrowsi niż ich dzieci czy wnuki. Dla każdego organizmu najlepsza jest bowiem dieta regionalna, gdyż tylko ona zapewni organizmowi potrzebne składniki w odpowiedniej ilości.

Prawie 80 procent populacji USA ma nadwagę. Winą za to obarcza się w dużej mierze tempo, w jakim żyją mieszkańcy Ameryki. Wychodzą z domu bez śniadania, po drodze zatrzymują się w fast-foodach, których mnóstwo na każdym kroku, gdzie zjadają wielkie i tłuste kanapki. I tak do wieczora… Zamiast rodzinnych, zdrowych, przyrządzonych w domu posiłków, zamawia się pizzę, która potem popijana jest litrami coli.

Dla kontrastu w Szwecji stawia się na zdrowy tryb życia. Szwedzi chętnie sięgają po zdrowe odmiany ciemnego pieczywa, które u nas z trudem się przyjmuje. To m.in. ono i zawarte w nim błonnik oraz witaminy (m.in. z grupy E i B) są odpowiedzialne za piękne włosy, paznokcie i cerę oraz niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu

Japończycy są szczupli, a przeciętna długość ich życia jest wyższa niż długość życia Europejczyka. Zawdzięczają to spożywaniu dużej ilości warzyw, owoców oraz ryb, które zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe omega 3, pozwalające bardzo długo zachować sprawny umysł. Regularne spożywanie popularnego w Japonii tofu, zawierającego fitoestrogeny (naturalnie występujące związki roślinne, mające działanie podobne do estrogenów), chroni serce i organizm przed nagromadzaniem komórek rakowych. Zwyczaje Japończyków powoli i nas urzekają. Polubiliśmy najstarszy napój świata - zieloną herbatę, która wg Japończyków pomocna jest w leczeniu aż 61 dolegliwości, m.in.: chroni przed zawałem serca, łagodnie stymuluje krążenie, zapobiega zwężaniu się naczyń krwionośnych, obniża poziom cholesterolu, zmniejsza ryzyko zachorowań na raka, wzmacnia zęby i kości, reguluje procesy trawienne.

Francuzi uwielbiają wino, szczególnie czerwone, które bardzo dobrze działa na serce, niestety również obciąża wątrobę. Francuzi kochają także kaloryczne sery i bagietki. Co zatem sprawia, że otyłość jest u nich znacznie rzadziej spotykanym zjawiskiem niż w Polsce? Sporo ruchu oraz picie dużych ilości wody mineralnej, o której Polacy wciąż zapominają.

Brytyjczycy, podobnie jak Amerykanie, nie zwracają uwagi na spożywane jedzenie. Pochłaniają byle co, byle gdzie. Fast foody, brak ruchu, alkohol, chipsy i lody składają się na smutny widok przeciętnego mieszkańca Wysp Brytyjskich.

Prawidłowe nawyki żywieniowe, czyli do czego powinniśmy dążyć
Najkorzystniej jest spożywać 4-5 posiłków dziennie, bezwzględnie nie należy jeść rzadziej niż 3 razy w ciągu dnia. Szczególnie zaleca się częstsze spożywanie posiłków przez dzieci, młodzież i osoby odchudzające się. Zbyt długie odstępy między posiłkami negatywnie wpływają na metabolizm, spada poziom glukozy we krwi, większe jest uczucie głodu. Rzadkie spożywanie posiłków może nasilać gromadzenie tkanki tłuszczowej.

Oprócz zasadniczych posiłków - śniadanie, obiad, kolacja, zaleca się spożywanie drugiego śniadania i podwieczorku.

Wskazany rozkład procentowy całodziennej racji pokarmowej wygląda następująco:
- 3 posiłki - śniadanie 30-35%, obiad 35-40%, kolacja 25%
- 5 posiłków - pierwsze śniadanie 25-30%, drugie śniadanie 5-10%, obiad 35-40%, podwieczorek 5-10%, kolacja 15-20%

Racjonalne żywienie zależy od dobrze ułożonego jadłospisu, który powinien opierać się na jak najbardziej urozmaiconych zestawach produktów spożywczych. Aby organizm ludzki mógł prawidłowo rosnąć, rozwijać się i funkcjonować niezbędne są składniki pokarmowe dostarczane w sposób systematyczny i w odpowiednich proporcjach. Zapotrzebowanie na składniki pokarmowe jest zależne od wieku, płci, rodzaju wykonywanej pracy, stanu fizjologicznego. Każdy podstawowy posiłek powinien zawierać pełnowartościowe białko oraz jak najwięcej składników mineralnych i witamin.

Nawyki żywieniowe najlepiej zmieniać metodą drobnych kroczków. Można zacząć np. od nauczenia się picia herbaty bez cukru.

Pamiętajmy o tym, że niezbędnym elementem zdrowego stylu życia jest aktywność fizyczna. Warto poszukać takiej formy ruchu, która odpowiadać będzie naszemu usposobieniu. Jeśli nie mamy ochoty na ćwiczenia w grupie, wybierzmy się choćby na długi na spacer.

Facebook